مناظره سيم - مناظره ابراهيم عليه السلم و او را مقامات بسيارست در تقرير « 1 » دلايل توحيد . مقام اوّل آنست كى « 2 » در غار بوذ و جون ستاره و ماه و آفتاب را ديد كى متغيراند - و از جائى به جائى مىروند ، دانست كى گردنده بىگرداننده نباشذ ، و هر جه محتاج غير بود خدائى را نشايد . لا جرم گفت : لا أُحِبُّ الْآفِلِينَ . من دوست ندارم كسانى را كى متغيّر - و حادث باشند . - و از حدوث اينها بواسطهء تغيّر ، استدلال كرد بر آنك ايشان را لابدّ خالقى باشذ ، جنانك گفت : إِنِّي وَجَّهْتُ وَجْهِيَ لِلَّذِي فَطَرَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ . يعنى « ( من ) » روى بخدائى آوردم كى آفريدگار آسمان و زمين است ، و هر جه دريشان است . بس حق به روى ثنا گفت كى : وَ تِلْكَ حُجَّتُنا آتَيْناها إِبْراهِيمَ عَلى قَوْمِهِ نَرْفَعُ دَرَجاتٍ مَنْ نَشاءُ . يعنى اين حجّت و برهان « 3 » ما به او داذيم ، و هدايت او بدين حجّت و برهان از ما بوذ . مقام دوّم - آنست كى با بذر خود « 4 » مناظره كرد - و گفت : يا أَبَتِ

--> ( 1 ) - تقرير و - اصل . ( 2 ) - كه او - م . ( 3 ) - يعنى از قوله : فَلَمَّا جَنَّ عَلَيْهِ اللَّيْلُ تا وَ هُمْ مُهْتَدُونَ . ( 4 ) - نام پدر ابراهيم در توراة در سفر پيدايش 11 : 27 - و 28 ترح يا تارح آمده ( نگاه كنيد بقاموس كتاب مقدّس چاپ بيروت 1928 ص 4 . - و دائرة المعارف بستانى ج : 1 ص 244 - 245 ) - و در تاريخ طبرى چاپ مصر - ج : 1 ص 119 تارخ . ميان علماى انساب خلاف نيست در اينكه نام پدر ابراهيم تارخ ( - تارح - نسخه . ) است اصحاب ما گويند : آزر نام جدّ مادرى وى بوده ، و نيز در روايت آمده - كه آزر نام عموى ابراهيم است . گويند پدران پيغمبر تا آدم همه خدا را بيگانگى مىپرستيدند و از حضرت روايت شده - كه فرمود لم يزل ينقلنى اللَّه من صلب الطّاهرين الى ارحام - المطهّرات لم يدنسنى بدنس الجاهليّة حتى اخرجنى فى عالمكم هذا ، و اگر از پدران وى كسى كافر مىبود همگى را به پاكى وصف نمىنمود ، با اينكه خداوند فرموده إِنَّمَا الْمُشْرِكُونَ نَجَسٌ . - جوامع الجامع طبرسى ص 130 - و مجمع البيان - و تفسير صافى - و براى تفصيل بيشتر نگاه كنيد بتفسير ابو الفتوح چاپ طهران ج : 2 ص 294 - 295 .